PDL in de gehandicaptenzorg

Lenneke Waterschoot , ergotherapeut
Karim Hammadi, medewerker Prisma-onderzoek/verantwoordelijk projectleider

Stichting Prisma
Prisma ondersteunt al meer dan 100 jaar mensen met een verstandelijke, meervoudige en lichamelijke handicap in Midden- en West-Brabant. Prisma biedt ondersteuning in alle vormen van wonen, werken en vrije tijd.

Wat is er bijzonder in de gehandicaptenzorg?
Volwaardig burgerschap: ‘zo normaal als mogelijk'
Volwaardig burgerschap: het hebben van goede relaties, keuzes kunnen en mogen maken, bewust zijn van de eigen mogelijkheden, deelnemen aan een samenleving die hen respecteert. Dit zijn belangrijke elementen die ervoor zorgen dat mensen met een handicap zelf vorm en inhoud geven aan hun eigen leven. Dat zij gewoon een volwaardig bestaan kunnen leiden zoals iedereen. Prisma is ervan overtuigd dat volwaardig burgerschap werkelijkheid kan worden voor iedere persoon met een handicap.

• Specifieke lichamelijke stoornissen, zoals
  • MCG
  • Athetose
  • Ataxie
  • Epilepsie
• Vraaggestuurd werken
• Voorgeschiedenis van cliënten
• Versnippering van de organisatie
• Spanningsveld van restmogelijkheden en accepteren van passiviteit van cliënten
• PDL in wonen, werken en vrije tijd
• Inzetbaarheid disciplines
• Verschillende financieringsvormen

De PDL pilot van stichting Prisma
Aanleiding pilot
Een ergotherapeut die werkt binnen Prisma had ervaring met PDL in de verpleeghuissector. Zij was ervan overtuigd dat veel cliënten van Prisma baat konden hebben bij PDL. De directie van Stichting Prisma heeft toestemming gegeven om bij een aantal cliënten te onderzoeken welke effecten PDL heeft. Er is een werkgroep samengesteld en binnen de werkgroep is een pilotplan geschreven.
Werkgroep
De werkgroep is multidisciplinair opgezet. Een ergotherapeut, fysiotherapeut/haptonoom, psycholoog en transferscholingsdeskundige zijn onder andere de leden van de werkgroep. De werkgroep is verantwoordelijk voor de voortgang van de pilot en brengt regelmatig verslag uit aan het management van Stichting Prisma.

Planning
In de pilot hebben we drie cliënten gekozen om de PDL methodiek toe te passen. Zowel van de locaties waar deze cliënten wonen, als van het activiteitencentrum waar de cliënten komen, zijn de medewerkers geschoold in PDL. Een aantal van hen heeft de Albeda scholing gevolgd. De overige medewerkers hebben intern een verkorte PDL-scholing gehad. In samenspraak met de werkgroep zijn er voor de cliënten handelingsplannen opgesteld en op deze wijze is gestart met PDL in de praktijk.

Waar staan we nu?
Zowel de interne als de externe scholing is inmiddels achter de rug. De cliënten van de pilot krijgen PDL-ondersteuning. De werkgroepleden hebben regelmatig contact met de ‘PDL-medewerkers' en bieden vaak op de werkvloer ondersteuning. Ook heeft de werkgroep intervisiebijeenkomsten georganiseerd om onderlinge ervaringen uit te wisselen.

Wat valt nu al op?
De medewerkers zijn erg positief over PDL. Volgens hen hebben de cliënten er veel baat bij. PDL biedt volgens hen concrete handvatten voor kwaliteitsverbetering die ze al langer in de praktijk proberen te bereiken. PDL vraagt een bewuste manier van kijken, die je moet ontwikkelen. PDL geeft de ruimte voor de cliënt om meer te communiceren en de medewerkers de ruimte om dit te begrijpen en er op te kunnen reageren. De cliënt geeft hierdoor sturing aan het tempo en wijze waarop men hem ondersteunt.
De managers van de locaties geven wel aan dat het veel tijd kost om hun medewerkers te scholen en ‘PDL-klaar' te maken. Ook zij zien wel de positieve effecten van PDL, maar willen graag dat de werkgroep dit met minimale inspanningen bereikt.

PDL coaches
Vanuit de werkgroep zijn er PDL-coaches aangesteld. Zij lopen veel binnen op de locaties en geven de medewerkers direct feedback op de manier waarop ze de PDL-methodiek toepassen.

Onderzoek naar de effecten van PDL
Om na afloop van de pilot goede aanbevelingen te kunnen doen over de toepasbaarheid van PDL binnen Stichting Prisma, is er een student van de Open Universiteit betrokken bij de effectmeting. Door middel van vragenlijsten onderzoekt hij bij de medewerkers die met PDL werken welke effecten PDL volgens hen heeft op de cliënten en op hun werkbelasting. Ook heeft hij een controlegroep ingesteld met vergelijkbare cliënten die geen PDL-ondersteuning ontvangen. De medewerkers uit deze controlegroep krijgen dezelfde vragenlijsten als de PDL-medewerkers. Op deze wijze kan de onderzoeker uitspraken doen over de effecten van PDL.

Wanneer resultaten?
Na de zomervakantie zijn de resultaten van het wetenschappelijke onderzoek bekend. De werkgroep heeft dan ook een kosten-batenanalyse gereed om te laten zien welke zaken geregeld moeten zijn om PDL verantwoord toe te kunnen passen binnen Stichting Prisma.